Ligorî rapora nûçegihanê çandî yê Ajansa Navneteweyî ya Ehl-ul Beytê (s.x)–ABNA— Îsrara Arabistanê Siûdî ku bi rêya Sûriye û ne Îsraîle bi Yewnanistan re were girêdan, nîşan dide ku rewşa herêmî çawa di guherînê de ye; ji ber ku Riyad dixwaze cihê Dîmaşqê li herêmê xurt bike û bi awayekî gengaz Îsraîlê îzolê bike.
Du berpirsên herêmî yên agahdar gotin ku Arabistanê Siûdî dixwaze Sûriyê wek welatekî tranzît ji bo kabloya fîbera optîkê — ya ku ji bo girêdana xwe bi Yewnanistanê re bi rêya Deryaya Spî (Mediterranean) hatîye plansaz kirin — li şûna Îsraîlê bikar bîne.
Li gor malpera Middle East Eye (MEE), Mohammed bin Selman (Mihemed bin Selman), welîehdê Arabistanê Siûdî, bi awayekî fermî û eşkere Îsraîl bi jenosîda li Xezzeyê tawanbar kir. Di heman demê de, Atîna hewl dide ku xwe wek navendek di navbera Ewropa û Rojhilata Navîn de di warê enerjî, milk û hoşa zêdekirî (AI) de destnîşan bike.
Yewnanistan veberhênanên Qatar, Emirates Yekbûyî yên Ereban û Arabistanê Siûdî kişandine; lê bi taybetî nêzîkî Îsraîlê ye, ku siyasîyên Atînayê wê wek hevalbendek li dijî Tirkiye û wek garantiyek ji bo domandina hebûna Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li rojhilatê Deryaya Spî dibînin.
Guherîna helwesta Arabistanê Siûdî di vê projeyê de, heke Yewnanistan di rêya nû de bi rastî were bêguhdaran kirin, dikare têkiliyên wê bi Îsraîlê re bi tundî bandor bike.
Yewnanistan û Arabistanê Siûdî di sala 2022’an de “Korîdora Daneyê ya Rojhilat–Mediterranean” (EMC) eşkere kirin. Ev hevkariyek hevpar e di navbera Şirketa Telekomunikasyona Siûdî, Şirketa Elektrîka Yewnanistanê, Telekomunikasyona Yewnanistanê û Şirketa Bernameyên Satelaytê TTSA de.
Ev ragihandin di demekê de hat ku Riyad di nav danûstandinên normalîzekirina têkiliyên xwe bi Îsraîlê re de bû, bi navbeynkariya Amerîkayê; berî ku ev danûstandin ji ber bûyerên 7’ê Cotmeha 2023’an û şerê Îsraîlê li dijî Xezzeyê ji rê derkevin.
Julian Rawle, pisporê Amerîkî yê kabloyên fîbera optîkê yên binavê deryayê, got ku projeya derbasbûna bi Sûriyê re tevahî nû ye û destnîşan kir ku veberhêner li rêyên erdî yên zêde di navbera Okyanûsa Hindî û Deryaya Spî de digerin.
Her çend pêşniyara ku ji bo şirketa Yewnanî di Mijdara 2025’an de hatîye dayîn Sûriyê di tora projeyê de nîşan nade (ji ber ku rê ji Îsraîlê derbas dibe), lê berpirseke herêmî piştrast kir ku Arabistanê Siûdî di heman demê de projeyek kabloya elektrîkê bi Yewnanistanê re plan dike ku Îsraîlê dûr dixe û Sûriyê têxe cihê wê.
Hewla Arabistanê Siûdî ya ku Sûriyê têxe nav vê projeyê nîşan dide ku ev welat çawa ji dewlemendiya xwe ji bo xurtkirina hevalbendên xwe yên herêmî bikar tîne, di demekê de ku Emirates Yekbûyî yên Ereban û Îsraîl li herêmê têkildarî û pêşbirkêşiyê hene.
Di Sibata borî de, Şirketa Telekomunikasyona Siûdî ji veberhênana 800 milyon dolarî di binesaziya telekomunikasyonê ya Sûriyê de, bi rêya torê fîbera optîkê ya zêdetirî 4500 kîlometreyan, ragihand; ev gav ji bo girêdana herêmî û navneteweyî ya Sûriyê hate destnîşan kirin.
Kristian Coates Ulrichsen, pisporê Kendava Farisî li Zanîngeha Rice, got ku Riyad pêşîniyên xwe yên herêmî diguherîne û ev gav li hev tê bi hewla Arabistanê Siûdî ya ji bo vegerandina Sûriyê bo nav pergalên herêmî û kêmkirina her têkiliyeke bi Îsraîlê re.
Di heman demê de, xalên ketina kabloyên fîbera optîkê bo Ewropayê ber bi rojhilatê ve (ango Yewnanistan û Tirkiye) diguherin, ji ber ku welatên Kendavê dixwazin navendên xwe yên AI bi bazarên Asyayî re girêbidin.
Rawle bawer dike ku projeya Korîdora Daneyê ya Rojhilat–Mediterranean, ji ber ku bankên Yewnanistan û Arabistanê Siûdî peymannameyek ji bo fînansekirina 60% ji wê îmze kirine, herî realist e. Wekî din, EMC di sala 2023’an de peymanek bi tora binavê deryayê ya Alcatel re îmze kir ji bo çêkirina du kabloyan — yek binavê deryayê û yek jî erdî.
Etîket:
Mohammed bin Selman – Fîbera optîkê – Yewnanistan – Sûriye
Your Comment